compassie nieuws 14-4

Compassie Nieuwsbrief, november 2018 (14/4) 

Beste lezer,

Tot onze vreugde wordt er werkelijk overal meer aandacht besteed aan ons innerlijk. Hoe we ons voelen en hoe we op een andere en betere manier met de zo nu en dan bedreigende wereld buiten ons om kunnen gaan.

Als je niet aan mindfulness doet, aan yoga of meditatie dan loop je toch wel achter. Slechts deABAN-accreditatie commissie blijft vraagtekens zetten bij de wetenschappelijk onderbouwing en vraagt zich af of het hier dus niet om  kwakzalverij gaat.De vergrote aandacht voor ons eigen innerlijk gaat schijnbaar paradoxaal gepaard met een zich thans versterkende individualisering van de maatschappij, die kennelijk steeds harder en onpersoonlijker wordt. Eigenlijk niet verbazingwekkend dat de jonge artsen het moeilijk hebben.
Toch kan je je afvragen hoe en waarom een dergelijk mooi vak dat bovendien praktisch is, een hoog maatschappelijk aanzien kent, voorziet in een goede boterham, niet automatisch en vanzelfsprekend leidt tot veel voldoening en een prettig leven.
Niets lijkt minder waar.

Uitdagingen 
Recent las ik op aandringen van mijn schoonzoon(dermatoloog), die mogelijk dacht dat ik geen begrip en idee van de huidige omstandigheden heb, het reeds in 2008 door de psychologe Nienke Wijnants geschreven, zeer leesbare boekje Het dertigers dilemma.
Een absolute aanrader als je zelf nog zo jong bent, dan wel (studerende) kinderen in die leeftijdscategorie hebt.
Hun probleem is veelzijdig. Zelf kunnen zij er ook niets aan doen dat ze in een maatschappij terecht zijn gekomen die dermate welvarend is, dat de mogelijkheden om je te ontplooien, een schier oneindige variatie kennen. Het kiezen is haast ondoenlijk en de angst is reëel dat je net verkeerd besluit. Dat gaat vaak gepaard met een enorme prestatiedrang en de verwachting dat je alles perfect moet doen.
Het is niet kiezen tussen dit of dat, nee het is èn, èn,  èn nu , nu , nu. Daarbij nog een veel te drukke agenda, internet, Facebook, smart phones, snapchat en wat niet al.
Eigenlijk een wonder dat men het zo lang uithoudt en al niet veel sneller afgebrand is.
Haar advies: naar zingeving zoeken in je huidige levensfase.

Onderzoek.
Bovenstaande correspondeert  goed met de voorlopige en nog niet definitieve data van de mede door het Platform-ECG geïnitieerde en door Juliet Godthelp uitgevoerde studie in het kader van haar masterscriptie aan het VUMc. In een online vragenlijst bij medisch studenten in hun vroege jaren en bij aio’s in een wat latere fase van de studie is er gekeken naar het aan- en afwezig zijn van zelfcompassie en eventuele mate van burn-out.
Uit de voorlopige resultaten blijkt dat burn-out verschijnselen vroeg in de studie vaak voorkomen, meer dan in een algemene populatie. Opvallend blijkt er als het ware een beschermend effect uit te gaan van het hebben van enige vorm van zelfcompassie. Verder lijken studenten en vooral vrouwelijk studenten extra kwetsbaar met een gemiddeld lager niveau van zelfcompassie dan later in de opleiding tijdens het aio-schap. (Dit is in lijn met eerder onderzoek in andere populaties.)

Het goede nieuws is dat het zich laat aanzien dat zelfcompassie aan te leren is. Tevens blijkt de afwezigheid of geringe mate van zelfcompassie een voorteken te kunnen zijn van een later optredende burn-out. Al met al nog voorlopige data, die zeker leiden tot een vervolgstudie en ook zeker van invloed zijn hoe men in de toekomst medisch studenten/assistenten kan monitoren en behoeden voor een burn-out.

Om te lezen.
Rustgevend zijn de inspirerende korte verhaaltjes en gedichtjes van de Koreaanse monnik Heamin Sunim in zijn boek Dingen die je alleen ziet als je er de tijd voor neemt. Met dit prachtig uitgegeven boekje vind je rust in een drukke wereld. Schitterend en heel bijzonder zijn de haast feeërieke en metafysische illustraties van Youngcheol Lee. Geen wonder dat het binnen een jaar in Nederland al ruim vijftien drukken heeft beleefd. 

Agenda
Tot slot van dit Compassie Nieuws wil ik u melden dat,  om organisatorisch reden de in november geplande Platform-avond met onder meer een voordracht van de inmiddels ruim bekende longarts Sander de Hosson uit het Wilhelminaziekenhuis te Assen, verplaatst is naar dinsdag 19 februari 2019in één van de collegezalen in het UMCU.
Als geen ander geeft Sander de Hosson met aangrijpende verhalen vanuit zijn eigen praktijk weer hoe je om kan gaan met patiënten in hun laatste levensfase. Hij schets de vier dimensies van palliatieve zorg waarbij de hele mens centraal staat. Palliatieve zorg bestaat uit het verlichten van lichamelijk, psychisch, sociaal en existentieel lijden.
Sander de Hosson schrijft columns over dit onderwerp in Dagblad van het Noorden, Nursing en Medisch Contact. In 2018 verscheen zijn bundel Slotcoupletdie op de 2e plaats van de Bestseller Top 60 binnenkwam. In 2016 won hij de Els Borst prijs.
Tevens zal op die bijeenkomst Sergej van Middendorp, mede oprichter van de open organisatie Miles Ahead, een voordracht verzorgen. Hij houdt zich bezig met vraagstukken als “hoe behoudt je je compassie in de huidige zorg in een complexere organisatie met vergaande digitalisering en met steeds minder tijd per patiënt”? Vanuit de cognitieve- en communicatie wetenschappen bezien tracht hij hierop een antwoord te geven.

Houdt deze avond vrij. Nadere info en inschrijving kan vanaf medio december via de website www.enthousiasme-compassie.nl.

Aansluitend hebben we een aangrijpende compassie story voor u. Deze keer een bijdrage van de huisarts Koos Noordeloos.
Zoals gewoonlijk roep ik u op om ook eens een belevening in te sturen. Andere collegae lezen dit met overgave, putten er moed en inspiratie uit. Dus gewoon ook een keer durven doen. Als je eenmaal gaat zitten, staan die amper driehonderd worden binnen een half uur op papier. Wanneer onder eigen naam insturen wat te persoonlijk is, kan anoniem met een nom de plumenatuurlijk altijd.

Piet Leguit
Voorzitter Platform-ECG