Compassie Nieuws maart 2016 (6/2)

Beste lezer,

Allereerst wil ik u danken voor uw aanmelding als begunstiger of donateur van ons Platform. Daar zijn we erg blij mee. Het stelt ons in staat onze activiteiten verder en meer professioneel uit te breiden.

Langzamerhand wordt het steeds duidelijker dat onze gezondheidszorg aan het veranderen is. Van binnenuit en wel vanuit de gevestigde wetenschappelijke verenigingen gaat dat wat langzamer maar ook daar zijn veranderingen te bespeuren. Daarbuiten zijn er  veel initiatieven krijgen die meer en meer gestalte krijgen.
Graag vertel ik wat mij de laatste maanden is opgevallen.

Allereerst begint de Academie voor Integrale Geneeskunde echt van de grond te komen (www.aim-edu.nl).  Verleden jaar werd gestart met een 1-jarige opleiding met bijna dertig enthousiaste deelnemers. Zelf heb ik de eerste drie scholingsdagen bijgewoond. Ik ben begeesterd geraakt van de verschillende manieren waarop je tegen gezondheid en ziekte kan aankijken. Een verrijkende aanvulling op de klassieke opleiding tot arts.

Een geheel nieuw fenomeen is het zich uitkristalliserend begrip lijfstijlgeneeskunde (Life Style Medicine) hetgeen in de VS al gemeengoed is. Ook hierin vinden we duidelijke raakvlakken met de doelstelling van ons Platform met de nadruk op het belang  dat de medicus zelf goed in zijn vel zit. Dat is niet alleen een kwestie van met een goed humeur op staan, maar houdt zeker ook verband met goede voeding, ontspanning, voldoende nachtrust. Daardoor kunnen wij ons onze patiënten beter van dienst zijn.

Het is en blijft natuurlijk zorgelijk dat in de Amerikaans ziekenhuizen ruim 45% van de specialisten en werkzame assistenten voldoen aan criteria passen bij burn-out dan wel depressie ( najaar 2015 artikel in Time gepubliceerd ). Fundamenteel moet er dus grondig iets mis zijn. In Nederland zijn de getallen gelukkig iets gunstiger maar liggen die aantallen nog rond 20%.

Het eerst congres over Leefstijlgeneeskunde wordt mede door AIM georganiseerd en vindt plaats op 16 april in de Domus Medica (zie http://www.aim-edu.nl/congres-leefstijl-geneeskunde.html).

Na het in maart 2014 vanuit ZonMw verschenen Signalement Ontwikkeling en implementatie van evidence-based complementaire zorg en het vervolgens in januari 2015 door het Van Praag en Louis Bolk Instituut uitgebrachte Eerste Nederlandse inventarisatie Complementaire zorg in ziekenhuizen, verpleeghuizen en GGZ-instellingen wordt nu gezamenlijk hard gewerkt aan het oprichten van een Consortium in Nederland in navolging van de VS waarin toonaangevend medische faculteiten verenigd zijn (http://www.imconsortium.org/). De bedoeling is om te komen tot een formeel erkende opleiding en kenniscentrum op het gebied van Integrative Medicine.  
Ook het NIKIM draagt hier haar steentje aan bij. Het valt te hopen dat de recent en succesvol opgerichte AIM hierin eveneens haar plek vindt.

Dat kunst in al haar vormen belangrijk is voor gezondheid en genezing is niets nieuws. Eerder merkwaardig dat we daarin onze huidige gezondheidzorg maar zo weinig van terug vinden.

Gelukkig komt daar verandering in. Onder de bezielende leiding van de oud-hoogleraar heelkunde Hans Jeekel (Rotterdam) krijgt nu het project MAM (Music as Medicine) zijn beslag in studies naar het effect van muziek op de immuun status bij immature neonaten en pijnbeleving bij verbandwisselingen bij brandwond patiëntjes. Ook beeldende kunst in de vorm van schilderijen krijgt meer aandacht. Opvallend is dat klaarblijkelijk niet elke kunstuiting voor een patiënt even stimulerend is (Kuhlman e.a.; Beter met Kunst? NTvG, 2015,159:A9606). In dit opzicht is de net opgericht stichting Genees-kunst (www.genees-kunst.com ) door de hematoloog en kersverse nieuwe STZ-directeur Fenna Heyning (zie Compassie story maart 2016) opmerkelijk. Haar stichting beoogt dat een kunstenaar in overleg met de patiënt een kunstwerk (o.a. schilderij) maakt,  hetgeen de patiënt tot steun is tijdens haar ziekteproces; een op de patiënt toegesneden kunstuiting. Je zou dit kunnen vergelijken met de sitar-muziek in het oude India waarin de musicus voelde waar de toehoorder behoefte had en een melodie ten gehore bracht die specifiek voor hem of haar heilzaam was. In dit opzicht was het voor de klassieke sitarspeler een feitelijke onmogelijkheid om een concert te geven voor veel mensen tegelijk met allemaal verschillende noden.

Naast deze ontwikkelingen vanuit de medische beroepsgroep zelf, werd ik weer verrast door initiatieven en reacties van patiënten zelf.

Recent was ik in een typisch Amsterdams eetcafé aanwezig bij de boekpresentatie van Jette Vonk. Een afgestudeerde cultureel antropologe en journaliste die op drieendertig –jarige leeftijd opeens te horen kreeg dat ze leed aan een reeds uitgezaaid mammacarcinoom. Einde verhaal dus. Niet voor Jette die haar leven drastisch veranderde. Ze ging naar een meditatie cursus in Bali; dook met Wim Hof, de Ijsman, het ijskoude water in en ging in een boerderij wonen. In haar boek “Als je dit leest ben ik er nog”, spat de levensvreugde en ontembare energie van de bladzijden af. Naast verdrietige momenten beschrijft ze indringend de vreugde van de alledaags gewone dingen, wat die voor emotie opwekken en wat het eigenlijk betekent om er nog te zijn. Haar boek is een absolute aanrader; ook was ze op 3 maart te gast bij Umberto Tan, maar kwam daar iets minder uit de verf.

Het feit dat tegenwoordig bijna elk ziekenhuis aan haar patiënten, maar ook aan haar medewerkers een cursus Mindfulness aanbiedt, maakt duidelijk dat eindelijk het kwartje aan het vallen is. Mens sana in corpore sano!

Wat dit betreft blijven we ons als Platform inzetten om dit aloude idee weer terug te brengen in onze reguliere gezondheidszorg.

Het elkaar laten lezen van compassie volle verhalen helpt enorm. Vandaar nogmaals een oproep om u als lezer te stimuleren een eigen emotie- en betekenis volle gebeurtenis op papier te zetten en in te sturen. Graag bieden we zo nodig een helpende hand bij de redactie hiervan.

Tot slot mag ik nog wijzen op een mede door het Platform georganiseerde bijeenkomst van KNMG-Midden Brabant op 5 april in Tilburg onder de titel “Ziek maar zin, hoe dan.” De toegang voor begunstigers van ons Platform is gratis! Zie het kader “agenda” op onze website.

Met hartelijke groeten,

Piet Leguit
Voorzitter