Compassie Nieuws januari 2017 (9/3)

Compassie Nieuws brief, januari 2017 (9/3)

 

Beste lezer,

In dit CompassieNieuws blikken we terug op het afgelopen jaar en maken ons op voor het komend jaar.

Het zijn volatiele tijden; een zonnige hemel met een rimpelloze zee afgewisseld plotsklaps met stormachtig weer. Het is prettig om merendeels in de heerlijke luwte van de warmte te genieten, maar het is uitsluitend door tegenwind dat de vlieger stijgt. Wat deze beeldspraak betreft kunnen we de wind niet veranderen, maar wel onze zeilen bijzetten zodat we tegen ogenschijnlijke verwachting in desondanks altijd vooruit komen.

Hoogtepunten 2016

In september vond in het Amphia te Breda een goed ontvangen carrousel plaats.
Eind november werkte ons platform mee aan een nascholing workshop voor de aio’s heelkunde in de z.g. CASH-cursus.
Met plezier hebben we bijna maandelijks een lezenswaardige compassie story doen verschijnen.
Verheugend om te merken dat er belangstelling is om ons Platform te steunen middels een donatie of begunstiger ( lidmaatschap is niet mogelijk).
Als Platform waren we uitgenodigd om aanwezig te zijn bij het oprichtingscongres van “Demedischstudent” in november in de Jaarbeurs.
In april organiseerden we tezamen met de plaatselijke KNMG-afdeling in het Tweestedenziekenhuis een goed bezochte  Platformavond over “Seksualiteit in de spreekkamer” door Marjan Traa en Woet Gianotten. Het verslag van deze avond is te vinden op de website

Wat kan nog beter
Verheugend ontvangen we af en toe een bijdrage voor ons compassie stories. We zijn er van overtuigd dat onder elke lezer inspirerende en enthousiasmerende gebeurtenissen en verhalen bestaan die in een kort bestek van tweehonderd woorden te vatten zijn. Kennelijk bestaat er een drempel, een ongegronde vrees of gewoonweg te weinig tijd (druk, druk, druk) om dit te doen. Dus nogmaals, ga achter je PC zitten; een verhaaltje is zo klaar en we helpen er graag bij. Alle mensen, zeker dokters en verpleegsters hebben verhalen nodig. Een emotioneel zwaar beroep; zij als geen ander!
Teneinde onze Platformavonden een nieuw publiek te gunnen, leek het een goed idee om meer in de randstad een avond te organiseren. Evenwel de plaats (Aalsmeer) en de tijd (medio November) bleek voor de meesten toch te ver of qua tijd onhandig.
We hebben er voor gekozen de avond te verzetten naar 5 april en wel weer in Utrecht.
De onderwerpen  “Belang van aandacht”  door Klaartje Klaver en “Positive health, een nieuw concept in gezondheidszorg” door Guus van der Bie zijn de moeite waard. Voor nadere details zie onder Agenda op de site.

Onze website functioneer redelijk, maar het kan beter. De foto’s zijn hier en daar iets te flets qua uitstraling. We staan niet op facebook (willen we dat wel ?), evenmin op Linkdin; er wordt weinig getwitterd en ook zijn we niet te vinden op Skipr.

Hoewel het bestuur regelmatig en enthousiast contact heeft en onderhoudt met aanverwante gremia blijft aansluiting /samenwerking nog lastig te realiseren.
Een optie is om voorlopig gewoon klein blijven. Het blijkt dat alle vergelijkbare organisaties op dit moment bezig zijn met hun eigen identiteit en het vinden van een juiste koers. Heel begrijpelijk want er verandert momenteel ook wel heel veel; ook in ons mensbeeld waarover later.

Wat te veranderen het komend jaar
In ieder geval organiseren we weer een tweetal Platformavonden waar ook jonge collegae zich thuis zullen voelen en ook inhoudelijk zich in kunnen mengen. Noteer allereerst dus 5 april al vast in je agenda! (zie website)
Opnieuw zoeken we naar  meer inhoudelijk contact met ander gremia. Wat dit betreft is/wordt 2017 wel een sleuteljaar. Contacten zijn gelegd, nieuws komt later wel – en om deze niet te beïnvloeden –buiten de tekst gelaten.
Daarnaast hebben we de ambitie om vanuit ons Platform een observationele studie op te zetten waarin jonge/aanstaande artsen scoren of zij bepaalde patiënt-arts interacties als wel/niet empatisch ervaren. We willen graag weten of we een bijdrage kunnen leveren om en hoe we nu bottom-up deze interactie onder de aandacht kunnen brengen en kunnen verbeteren.

Een middag rond intervisie staat op het programma en zal in regio Zwolle plaats vinden.

Hoewel mindfulness/zen een paar jaar geleden accreditatie-waardig waren, is dat in 2016 veranderd omdat een aantal Wetenschappelijke Verenigingen (WV) hier niet achter stonden. Dat verbaast ons nu een aantal WV’s waaronder de cardiologie deze methodiek op hun website aanbevelen. We zijn benieuwd hoe zich dat in 2017 zal ontwikkelen.
Gunstig is het streven vanuit VWS en ZonMw om onder de paraplu van tenminste 1 academisch centrum een start te maken met onderzoek naar en  implementatie van integrative medicine in de allopathisch geneeskunde.

Wij vragen ons af of we toch niet meer van sociale media gebruik moeten gaan maken. Zouden we bijvoorbeeld onze Compassie stories toegankelijker maken via een Podcast. Wie helpt ons daarbij? Onze middelen zijn ontoereikend om dit uit  te kunnen besteden. Dus wie helpt?

Vele wegen naar Rome.
“Mens sana in corpore sano”. Dat geldt evenzeer voor de arts/behandelaar.
Teneinde goede hulp te kunnen bieden, is het voor een behandelaar belangrijk om zowel lichamelijk als geestelijk optimaal te functioneren.
De patiënt voelt haarfijn  aan of zijn/haar behandelaar goed in zijn/haar vel zit
We zijn niet alleen superspecialisten, maar moeten boven al dokters blijven. Dat wordt ook uitgedragen door onder meer organisaties als: ”De hele dokter”, “Dappere dokters” ,”Slow Medicine”, het NIKIM, Academie voor Integrale Geneeskunde (AIM)  etc.
Ik heb op mij bureau staan de KNMG-penning uit 1946 van mijn vader met als opschrift ”Alleen een vrij man kan een goed geneesheer zijn”. Dat geldt nog steeds; het woord vrij heeft inmiddels een ander klank/annotatie gekregen.
Hoe nu dit vrij zijn te bereiken?
Na het pionierswerk van Carl Simonton en de volharding van Jon Kabat-Zinn is mind- fulness inmiddels geaccepteerd. Ook (Zen-) meditatie wordt door artsen beoefend en er bestaat een bloeiende vereniging van “Mediterende artsen”.
Dat meditatie en mindfulness wat doen staat nu wel vast. Uit neurofysiologisch onderzoek (fMRI)  blijkt  dat er een wezenlijk verschil is tussen wel/niet mediterende personen; ook genexpressie van ons DNA verandert bij meditatie. Het lijkt wel haast mind over matter te zijn.
In zijn nieuwe boek “ Ons creatieve brein” verklaart Dick Swaab -reductionist  pur sang- emotie, vrije wil, bewustzijn e.d. als uitsluitend uitingen van neurofysiologische reacties in interacterende complexe netwerken van neuronen. Eveneens beschrijft hij dat bij mediterende oudere mensen al na zes sessies een significante vermeerdering optrad in de grijze stof  in de rechter voorste insula, rechter hippocampus en linker gyrus temporalis inferior (blz. 269).
Interessant in dit verband is het recente boek “The Path” door Michael Puett, hoogleraar Chinese geschiedenis in Harvard, die de ontwikkeling in meer dan tweeduizend jaar oude filosofie in China bestudeerde. Hij beschrijft aan de hand van de leer van onder meer Confucius en Menzis dat het kennelijk gaat om gewoontes en rituelen, die tot doel hebben om een goed mens te willen zijn. Om tot een verlichte staat te komen zijn allerlei spirituele oefeningen niet nodig.
Moeilijk aanvaardbaar voor mij was het nieuwste boek “Homo deus” van de Israëlische historicus Y.N.Harari.  Dit boek bevat drie delen en gaat allereerst in op de oermens met jagers en iets later landbouwers, vandaar naar het industriële tijdperk en vervolgens naar het huidige digitale tijdperk eindigend in een voorproefje van wat ons mogelijk te wachten staat. Een ding wordt uit de visie van de  schrijver zelf meer dan duidelijk: hoe meer we te weten zijn gekomen over de materiele wereld inclusief onze hersenen,  hoe minder de behoefte aan een aloude godheid die thans eigenlijk geen bestaansrecht meer heeft. Alles is klaarblijkelijk te vangen in een algoritme. Het hele bestaan draait om data verwerking en beslissingen nemen. Artificiële intelligentie (Ai) was in 1996 al zo ver dat  het door IBM ontwikkelde zelf lerend systeem Deep Blue won van Gary Kasparov, de wereldkampioen schaken.  Ai kan nu al zonder de noodzaak van een bestaand bewustzijn veel menselijke taken overnemen.
Beangstigend om te lezen hoe geavanceerde Pc’s en Ai op afzienbare termijn ons vermeende eigen ik beter kennen dan we ons zelf kennen. We bewegen en nemen beslissingen, terwijl in onze hersenen de hierbij behorende activiteiten reeds enkele milliseconden eerder hiertoe geactiveerd werden.
Het lijkt haast (is) of onze werkelijkheid zich afspeelt als een film die iets achter loopt zonder dat we dit zelf in de gaten hebben. Een algoritme gelinkt aan ons zelf (Cyborg) kan beter en sneller (de juiste) beslissingen nemen. Enfin; boeiend. Of we daar nu echt vrij mee worden en gelukkiger, betwijfel ik. Voorlopig ben ik blij met wat ik ben inclusief al mijn onvolkomenheden.

Kortom 2017 kan een boeiend en belangrijk jaar worden. Het is maar hoe je er tegen aan kijkt…….. in ieder geval wensen we u , lezer, een goed en mooi jaar toe.

Ik verheug me u op onze Platformavonden te mogen begroeten.

Piet Leguit
Voorzitter.